W tym miejscu zamieszczane będą Państwa pytania dotyczące zatrudniania osób niepełnosprawnych. Prosimy o przesyłanie pytań na adres praca@kson.pl lub drogą telefoniczną. Na Państwa pytania odpowie doradca zawodowy - Bartłomiej Młodziński.Serdecznie zapraszamy do korzystania z Serwisu Doradczego!

Od kilku już lat rozwija się nowa forma wsparcia osób niepełnosprawnych we wchodzeniu lub powrocie na rynek pracy. Chodzi o zakłady aktywności zawodowej. Są to firmy powoływane przez jednostki samorządu terytorialnego lub organizacje pozarządowe (w tym np. fundacje, stowarzyszenia), których zadaniem jest zatrudnianie osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, a w zasadzie realizacja trzech rodzajów rehabilitacji:
- zawodowej, rozumianej jako przygotowanie do wykonywania czynności na danym stanowisku pracy, wyposażenie pracownika w niezbędne umiejętności, a w miarę możliwości i kwalifikacje zawodowe (np. uprawnienia, certyfikaty itp.);
- leczniczej, poprzez zapewnienie dostępu na terenie zakładu do usług rehabilitacyjnych (urządzeń i fachowej kadry);
- społecznej – pomoc w odnalezieniu się w nowej roli, w pełnieniu różnych ról społecznych, codziennym funkcjonowaniu, poprawie jakości życia.

Do kogo jest kierowana oferta zakładów aktywności zawodowej? Zgodnie z tym co napisano już wyżej – przede wszystkim do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, ale w związku z nowelizacją przepisów od około półtora roku dopuszczone jest także zatrudnianie w tego typu zakładach osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, ale jedynie z określonymi rodzajami niepełnosprawności. W tym przypadku są to grupy osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz schorzeniami psychicznymi. A zatem te, które ustawodawca uznał za będące w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy, czyli mające największe problemy z zatrudnieniem.

Ponieważ zakłady aktywności zawodowej są dofinansowywane ze środków PFRON i to zarówno na etapie ich tworzenia, jak i późniejszej działalności, spoczywają na nich pewne obowiązki i regulacje prawne, do których muszą się stosować. Stąd pewne sposoby funkcjonowania są charakterystyczne dla wszystkich tego typu zakładów. Praca w nich zwykle nie obejmuje całego wymiaru etatu, a więc 7 godzin dziennie w przypadku znacznego i umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Pracuje się zatem krócej (np. 0,5 etatu).

Praca odbywa się zwykle w kilkuosobowych grupach pod okiem instruktora, który wprowadza do zawodu i pomaga przy trudniejszych czynnościach. Ponadto codziennie obowiązkowym elementem jest udział pracownika w co najmniej godzinnej rehabilitacji (leczniczej lub społecznej). Pracodawca w tej sytuacji jest zobowiązany do zapewnienia bazy rehabilitacyjnej, a więc niezbędnych sprzętów i urządzeń, np. do kinezyterapii i fizykoterapii. Oczywiście rehabilitacja odbywa się pod okiem rehabilitantów i po konsultacjach z lekarzem, którzy często też są dostępni na terenie zakładu.

A jakiego rodzaju prace oferują zakłady aktywności zawodowej? To już zależy od rodzaju branży, w jakiej działa konkretny zakład. W Polsce można spotkać bardzo różne formy ich działalności. Niektóre opierają się na sferze usług, inne na wytwarzaniu czy przetwarzaniu produktów.

Mieszkańcy Jeleniej Góry i okolic są w tej dobrej sytuacji, że na naszym terenie działają aż dwa zakłady aktywności zawodowej, co zdarza się raczej rzadko (nie licząc naturalnie dużych miast). Zakładów tego typu jest jeszcze stosunkowo niewiele, ponieważ ich organizacja i prowadzenie nie jest sprawą łatwą.

W Jeleniej Górze od grudnia 2005 roku funkcjonuje Zakład Aktywności Zawodowej „Rosa” powołany przez Caritas Diecezji Legnickiej. Mieści się on w części budynków przy kompleksie dawnego szpitala przy ul. Żeromskiego. Zatrudnia osoby w trzech działach:
- pralni wodnej i chemicznej (pracownik pralni),
- gospodarczym (pracownik gospodarczy, obejmuje głównie prace porządkowe wewnątrz budynków i na terenach zielonych),
- kuchennym (pracownik kuchni).
Rehabilitacja jest bardzo dobrze wyposażona, jest dostęp do lekarza i rehabilitantów oraz pedagoga i doradcy zawodowego.

Drugi zakład aktywności zawodowej w naszej okolicy to powołany przez starostwo złotoryjskie ZAZ w Świerzawie, zatrudnia więcej osób, ale głównie w zakresie montażu drobnych elementów. Często są to bombki z zakładu produkującego te świąteczne ozdoby w Złotoryi. Świerzawski zakład także posiada na miejscu rehabilitację, dostęp do lekarza, psychologa, rehabilitantów.

Idea powoływania i funkcjonowania zakładów aktywności zawodowej wzięła się z potrzeby wypełnienia luki w systemie rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych - pomiędzy terapią zajęciową a zakładami pracy chronionej lub otwartym rynkiem pracy. Ze względu na ukierunkowanie na osoby z większymi trudnościami w samodzielnym funkcjonowaniu i zapewnioną opieką służb rehabilitacyjnych oraz obsługi instruktorów stają się nową jakością na rynku pracy osób niepełnosprawnych. Tym samym stwarzają większe szanse na aktywność zawodową osobom, które wcześniej często nawet nie myślały o takiej możliwości.

Czas pracy osoby niepełnosprawnej zależy od orzeczenia jej stopnia niepełnosprawności.
Przy lekkim stopniu, czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. W przypadku pracownika z orzeczonym znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, czas pracy nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Wskazany wymiar czasu pracy musi być stosowany od dnia następnego po przedstawieniu pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności.
Osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. Zakazu tego nie stosuje się w dwóch przypadkach:
- w stosunku do osób zatrudnionych przy pilnowaniu,
- w przypadku gdy na wniosek osoby zatrudnionej lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne lub z powodu jego braku lekarz sprawujący opiekę nad daną osobą, wyrazi na to zgodę. Koszt tych badań ponosi pracodawca.
Jednym słowem, jeżeli wyrazi Pani zgodę na pracę w godzinach nocnych i zgodę wyrazi lekarz przeprowadzający badanie profilaktyczne lub z powodu jego braku lekarz sprawujący opiekę nad daną osobą, to podlega Pani takim samym zasadom jak inni pracownicy. Jeżeli nie wnioskuje Pani o zwolnienie z ulg przewidzianych dla osób niepełnosprawnych o stopniu znacznym i umiarkowanym, to pracodawca nie powinien Pani zatrudniać w nocy i w godzinach nadliczbowych.

cyt.za: Integracja 4/2008

Doradca zawodowy wspiera w wyborze zatrudnienia i znalezieniu pracy zgodnej z potrzebami i możliwościami osób zainteresowanych. Jest specjalistą od udzielania porad ułatwiających wybór zawodu, zmianę kwalifikacji, podjęcie lub zmianę zawodu. Doradca zawodowy to osoba bardzo dobrze zorientowana w sytuacji na rynku pracy, posiada pogłębioną wiedzę o zawodach, o możliwościach zdobycia kwalifikacji zawodowych oraz o instytucjach rynku pracy.

Podczas rozmowy doradca pomoże określić oczekiwania, potrzeby, możliwości danej osoby, jej trafność do danego zawodu uwzględniając przeciwwskazania i ograniczenia. Udzieli indywidualnej porady zawodowej zwłaszcza osobom niezdecydowanym w wyborze zawodu, posiadającym ograniczenia w wyborze zawodu oraz osobom chcącym zmienić zawód. Doradca, jeśli jest taka potrzeba, wskaże możliwości przekwalifikowania, szkoleń lub skieruje do innych specjalistów np. do psychologa pracy.

Poszukujący pracy może też liczyć, że doradca udzieli mu porad związanych ze skutecznym poszukiwaniem pracy, przygotuje do kontaktu z pracodawcą, będzie motywował i zachęcał do kształtowania aktywnej postawy wobec swojego życia zawodowego.

W przypadku osób niepełnosprawnych aktywność zawodowa jest szczególnie ważną częścią rehabilitacji społecznej. Dlatego dobrze jest decyzję o wyborze zawodu skonsultować ze specjalistą. Optymalny wybór przyszłego zatrudnienia wymaga uwzględnienia rodzaju i stopnia niepełnosprawności.

Należy zaznaczyć, że doradca nie wyręcza nikogo w poszukiwaniu pracy, ani w braniu odpowiedzialności za jego karierę zawodową. Jego zadaniem jest wspieranie działań, ułatwianie dotarcia do informacji, obiektywne doradzanie lub odradzanie pewnych zajęć.

Jeśli:
- stan zdrowia nie pozwala Ci wykonywać dotychczasowej pracy,
- chcesz się wyrwać z domu i nie masz pomysłu co robić,
- nie lubisz obecnego zajęcia,
- chcesz podnieść lub zmienić swoje kwalifikacje,
- nigdy nie pracowałeś,
- masz długą przerwę w zatrudnieniu,
- chcesz być przyszłościowym pracownikiem,
- nie wiesz jakie są możliwości zatrudnienia na lokalnym rynku pracy,
- zastanawiasz się jak założyć własną firmę,
- chcesz skutecznie szukać pracy,
skontaktuj się z naszym doradcą i umów na spotkanie. Udzieli on porady zawodowej w formie profesjonalnej opinii na podstawie: wywiadu dotyczącego Twoich możliwości i ograniczeń zawodowych, analizy i rozpoznania indywidualnych szans zawodowych w odniesieniu do lokalnego rynku pracy, własnej wiedzy i doświadczenia, związanej z problemami w podejmowaniu aktywności zawodowej przez osoby niepełnosprawne.